ไซอิ๋ว ตำนานการเดินทางสู่ชมพูทวีป

     สวัสดีน้องๆ ทุกคน บทความนี้พี่ TUTOR VIP จะพาน้องๆ ไปศึกษาเกี่ยวกับวรรณกรรมชิ้นเอกของจีน “ไซอิ๋ว” ถ้าพร้อมแล้วไปศึกษาพร้อมกันในบทความเลย!

ไซอิ๋วคืออะไร? และทำไมจึงสำคัญ

    ไซอิ๋ว หรือในชื่อจีนว่า 西游记 (Journey to the West) คือวรรณกรรมจีนคลาสสิกที่ประพันธ์ขึ้นในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ.1368-1644) โดยอู๋เฉิงเอิน (吴承恩, Wu Cheng’en) เมื่อราวศตวรรษที่ 16 นับเป็นหนึ่งในผลงานที่ทรงอิทธิพลที่สุดเรื่องหนึ่งของวรรณกรรมโลก 

   เรื่องราวนี้ไม่ได้เกิดจากจินตนาการล้วน ๆ แต่มีรากฐานมาจากเหตุการณ์จริงในศตวรรษที่ 7 เมื่อพระภิกษุจีนนาม “เสวียนจั้ง” (玄奘, Xuanzang) ตัดสินใจออกเดินทางจากแผ่นดินจีนมุ่งสู่อินเดีย เพื่ออัญเชิญพระไตรปิฎกกลับมาเผยแผ่ในบ้านเกิด 

    อู๋เฉิงเอินได้นำโครงเรื่องจริงนี้มาสอดแทรกด้วยตัวละครเหนือธรรมชาติ ปีศาจ เทพเจ้า และอารมณ์ขัน จนกลายเป็นมหากาพย์ที่ผสมผสานศาสนา ปรัชญา และความบันเทิงเข้าไว้ด้วยกันอย่างลงตัว 

    ด้วยความยิ่งใหญ่ทั้งในเชิงเนื้อหาและอิทธิพล ไซอิ๋วจึงได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งใน “สี่สุดยอดวรรณกรรมคลาสสิกจีน” และยังคงส่งอิทธิพลต่อวัฒนธรรมเอเชียและวัฒนธรรมโลกมาจนถึงปัจจุบัน ทั้งในแง่ศาสนา ปรัชญาชีวิต ศิลปะ และศาสตร์แห่งการเล่าเรื่อง 

พื้นหลังทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

พระเสวียนจั้งตัวจริง

     เบื้องหลังตัวละครพระถังซัมจั๋งในนิยาย คือนักบวชพุทธผู้มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ ผู้เดินทางผ่านเส้นทางสายไหมอันทุรกันดารไปยังอินเดีย เพื่อศึกษาพระธรรมและอัญเชิญคัมภีร์พุทธศาสนากลับมายังจีนโดยใช้เวลาเดินทางไปกลับรวมระยะเวลาที่ศึกษาพระธรรมกว่า 16 ปี การเดินทางครั้งนั้นเต็มไปด้วยความยากลำบาก ทั้งภูมิประเทศ สภาพอากาศ และอันตรายนานัปการ ซึ่งกลายเป็นวัตถุดิบชั้นดีให้อู๋เฉิงเอินนำมาขยายความเป็นการผจญภัยเหนือจริง

บริบทสมัยราชวงศ์หมิง

    ไซอิ๋วไม่ได้เป็นเพียงนิทานผจญภัย แต่ยังสะท้อนสังคม การเมือง และศาสนาในยุคที่ถูกประพันธ์ขึ้นอย่างแยบยล ผู้เขียนใช้ตัวละครเทพเจ้าและขุนนางสวรรค์เป็นเครื่องมือเสียดสีระบบราชการจีนที่เต็มไปด้วยพิธีรีตองและความล่าช้า ขณะเดียวกันก็ผสมผสานแนวคิดพุทธ เต๋า และขงจื๊อเข้าไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืน สะท้อนความยืดหยุ่นทางความเชื่อของสังคมจีนในยุคนั้น

“ชมพูทวีป” ในสายตาจีนโบราณ

    คำว่า “ชมพูทวีป” ที่ปรากฏในชื่อไทยของเรื่อง หมายถึงอินเดียหรือดินแดนตะวันตกอันศักดิ์สิทธิ์ในมุมมองของชาวจีนโบราณ ซึ่งถือเป็นแหล่งกำเนิดของพุทธศาสนา การเดินทางไปยังดินแดนแห่งนี้จึงมีนัยยะเชิงจิตวิญญาณที่ลึกซึ้งยิ่งกว่าการเดินทางทางภูมิศาสตร์ธรรมดา

โครงสร้างเรื่องและพล็อตหลัก

   ไซอิ๋วฉบับดั้งเดิมมีทั้งหมด 100 บท และสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วนใหญ่ ตามโครงสร้างการเล่าเรื่อง ดังนี้

• บทที่1–7 กำเนิดและวีรกรรมของซุนอู้คง (เห้งเจีย)

เล่าถึงการถือกำเนิดเห้งเจียจากไข่หินบนภูเขา การร่ำเรียนวิชาอาคมจนแก่กล้า การก่อกวนสวรรค์จนเทวดาสะท้านหวั่น และบทลงเอยที่พระยูไล (พระพุทธเจ้าตามความเชื่อของจีน) ทรงตรึงเห้งเจียไว้ใต้ภูเขาห้านิ้วนานถึง 500 ปี

• บทที่8–12 จุดเริ่มต้นภารกิจของพระถังซัมจั๋ง

แนะนำตัวละครหลักและปูเหตุผลของการเดินทาง อธิบายที่มาของพระถังซัมจั๋งและพันธกิจอันศักดิ์สิทธิ์ที่ได้รับมอบหมายให้เดินทางไปอัญเชิญพระคัมภีร์

• บทที่13–100 การเดินทางฝ่า 81 เภทภัย

เนื้อหาส่วนใหญ่ของเรื่องเล่าถึงการเผชิญหน้ากับปีศาจ สิ่งกีดขวาง และบททดสอบทางจิตใจนานัปการ ก่อนคณะเดินทางจะบรรลุเป้าหมายและได้อัญเชิญพระคัมภีร์กลับสู่แผ่นดินจีนสำเร็จ

ตัวละครหลักและความหมายเชิงสัญลักษณ์

   ความน่าสนใจของไซอิ๋วไม่ได้อยู่ที่การผจญภัยเพียงอย่างเดียว แต่ตัวละครแต่ละตัวยังถูกออกแบบให้เป็นสัญลักษณ์แทนแง่มุมต่าง ๆ ของจิตใจมนุษย์ ประกอบกันเป็นภาพรวมของการเดินทางสู่การหลุดพ้น

• พระถังซัมจั๋ง (唐三藏, Tang Sanzang)

ตัวแทนของ “จิตใจมนุษย์” ผู้แสวงหาความจริงด้วยความบริสุทธิ์ใจ แต่ยังขาดความกล้าหาญและมักตกเป็นเหยื่อของมายาคติได้ง่าย

• ซุนอู้คง หรือ เห้งเจีย (孙悟空, Sun Wukong) 

ตัวแทนของ “จิตที่ดื้อรั้นแต่เปี่ยมพลัง” ต้องเรียนรู้ที่จะควบคุมตนเองและอารมณ์ร้อนรน จึงจะสามารถหลุดพ้นได้อย่างแท้จริง

• ตือโป๊ยก่าย (猪八戒, Zhu Bajie)

 ตัวแทนของ “กิเลสทางกาย” เช่น ความโลภ ความอยากในอาหาร และความหลงใหลในความรัก สะท้อนจุดอ่อนที่มนุษย์ทุกคนต้องเผชิญ

• ซัวเจ๋ง (沙僧, Sha Wujing)

ตัวแทนของ “ความมั่นคงและความอดทน” ผู้คอยประคับประคองความสัมพันธ์ภายในกลุ่มให้ดำเนินไปอย่างราบรื่น

• ม้ามังกรขาว (白龙马, White Dragon Horse)

ม้าศักดิ์สิทธิ์ที่แท้จริงแล้วเป็นโอรสของพญามังกร ผู้ต้องไถ่โทษที่เคยกระทำผิดด้วยการรับใช้พระถังซัมจั๋งตลอดการเดินทาง

ธีมและแนวคิดหลัก

       ภายใต้เปลือกของนิทานผจญภัยเหนือจริง ไซอิ๋วซ่อนแนวคิดทางปรัชญาและศาสนาไว้อย่างลึกซึ้งหลายชั้น

• การแสวงหาการตรัสรู้

การเดินทางทั้งหมดคืออุปมาของเส้นทางสู่พุทธภูมิ ที่ต้องผ่านการทดสอบถึง 81 ครั้งจึงจะบรรลุผล

• ความดีชนะความชั่ว

ปีศาจและเภทภัยนานาชนิดคือตัวแทนของกิเลสและอุปาทานที่มนุษย์ทุกคนต้องก้าวข้ามให้ได้

• การไถ่บาปและการเปลี่ยนแปลง

ตัวละครหลักทุกตัวล้วนเคยทำผิดพลาดมาก่อน แต่ได้รับโอกาสไถ่โทษผ่านภารกิจอันศักดิ์สิทธิ์นี้

• การผสมผสานทางความเชื่อ

พุทธ เต๋า และขงจื๊อ ดำรงอยู่ร่วมกันในเรื่องอย่างกลมกลืน สะท้อนความยืดหยุ่นของวัฒนธรรมจีน

• การเสียดสีสังคม

ผ่านตัวละครเทพเจ้าและขุนนางสวรรค์ ที่มักถูกวาดให้ไร้ประสิทธิภาพหรือแม้แต่ฉ้อฉล

อิทธิพลและมรดกทางวัฒนธรรม

• จีนและเอเชีย

ไซอิ๋วถูกดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์ ภาพยนตร์ การ์ตูน วิดีโอเกม และงานศิลปะแขนงต่าง ๆ อย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่ตีพิมพ์จนถึงปัจจุบัน

• ระดับโลก

เรื่องราวนี้ส่งอิทธิพลไปถึงวรรณกรรมและสื่อแฟนตาซีตะวันตกและตะวันออกหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็น Dragon Ball, American Born Chinese ไปจนถึงผลงานของนักเขียนชื่อดังอย่าง Neil Gaiman

• ในประเทศไทย

ไซอิ๋วเป็นที่รู้จักในหมู่คนไทยผ่านละครโทรทัศน์ ภาพยนตร์ และการ์ตูนมาหลายชั่วอายุคน โดยเฉพาะเวอร์ชันปี 1986 ที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางและยังคงถูกกล่าวถึงมาจนถึงทุกวันนี้

    เป็นอย่างไรกันบ้าง? หวังว่าหลังอ่านบทความนี้แล้ว น้องๆ จะได้เรียนรู้ประวัติที่น่าสนใจของวรรณกรรม “ไซอิ๋ว” กันมากขึ้นนะ 

    สำหรับใครที่กำลังมองหาที่ติวตัวต่อตัว หรือมีข้อสงสัยเพิ่มเติมก็มาปรึกษาพี่ TUTOR VIP ได้นะ พี่ ๆ ยินดีให้คำปรึกษาเสมอ

   บทความต่อไป TUTOR VIP จะมาแนะนำอะไรอีกนั้น ฝากติดตามกันด้วยนะ

ด้วยความร่วมมือของ TUTOR-VIP X Clearnote Thailand