สงครามเวียดนาม เกิดจากอะไร? ใครชนะ ใครแพ้ และผลกระทบต่อโลก

     สวัสดีน้องๆ ทุกคน บทความนี้ พี่ TUTOR VIP จะพาน้องๆ ไปศึกษาเกี่ยวกับ “สงครามเวียดนาม“ สงครามครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้นใกล้กับประเทศไทยของเรา ถ้าพร้อมแล้วไปศึกษาพร้อมกันในบทความกันเลย!

ต้นเหตุของสงครามเวียดนาม

    ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติลง โฮจิมินห์ผู้นำฝ่ายคอมมิวนิสต์เวียดนามประกาศไม่ยอมขึ้นกับฝรั่งเศสและได้ทำสงครามกับฝรั่งเศสเป็นเวลา 9 ปี จึงสามารถโจมตีป้อมปราการสำคัญของฝรั่งเศสที่เดียนเบียนฟูแตก และมีการเจรจาลงนามใน “อนุสัญญาเจนีวา” มีผลให้เวียนนามถูกแบ่งเป็นสองฝ่ายคือ เวียดนามเหนือและเวียดนามใต้ โดยยึดเส้นขนานที่ 17 องศาเหนือเป็นเส้นแบ่งเขตแดน ต่อมาเวียดนามเหนือภายใต้การนำของโฮจิมินห์พยายามจะรวมเวียดนามเข้าด้วยกัน จึงส่งกำลังกองโจร   เวียดกงก่อกวนและแทรกซึมเข้าไปในเวียดนามใต้

    สงครามเวียดนามไม่ใช่เพียงความขัดแย้งภายในประเทศ แต่เป็น “สงครามตัวแทน” (Proxy War) ที่ใหญ่ที่สุดในช่วงสงครามเย็น จุดเริ่มต้นที่แท้จริงเกิดขึ้นหลังจากการลงนามใน อนุสัญญาเจนีวา ค.ศ. 1954 ซึ่งยุติสงครามอินโดจีนครั้งที่ 1 ระหว่างฝรั่งเศสและเวียดมินห์

    ข้อตกลงนี้กำหนดให้แบ่งเวียดนามออกเป็นสองส่วนชั่วคราวที่ เส้นขนานที่ 17 โดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องมีการเลือกตั้งทั่วไปเพื่อรวมชาติภายในปี 1956 แต่การเลือกตั้งนั้นไม่เคยเกิดขึ้น เนื่องจากสหรัฐฯ และเวียดนามใต้เกรงว่าโฮจิมินห์จะชนะการเลือกตั้งอย่างถล่มทลาย นำไปสู่การเผชิญหน้ากันระหว่าง

• เวียดนามเหนือ: ภายใต้โฮจิมินห์ (คอมมิวนิสต์) สนับสนุนโดยโซเวียตและจีน
• เวียดนามใต้: ภายใต้โง ดิ่ญ เสี่ยม (เผด็จการอนุรักษนิยม) สนับสนุนโดยสหรัฐฯ

1. มรดกของลัทธิล่าอาณานิคมและการต่อสู้เพื่อเอกราช

    เวียดนามตกอยู่ภายใต้อาณานิคมฝรั่งเศสตั้งแต่ปี 1883 ความพยายามในการกู้ชาติก่อตัวขึ้นอย่างแข็งแกร่งในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อญี่ปุ่นเข้ามายึดครอง โฮจิมินห์ ได้ก่อตั้ง “เวียดมินห์” เพื่อต่อสู้กับทั้งญี่ปุ่นและฝรั่งเศส จนได้รับชัยชนะครั้งประวัติศาสตร์ที่ เดียนเบียนฟู (Dien Bien Phu) ในปี 1954 ซึ่งเป็นการปิดฉากยุคอาณานิคมของฝรั่งเศสในอินโดจีน

2. ทฤษฎีโดมิโน (Domino Theory) และความกลัวของสหรัฐฯ

    ประธานาธิบดี ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ และรัฐบาลสหรัฐฯ ในยุคนั้นเชื่อในทฤษฎีที่ว่า “หากเวียดนามล้มเป็นคอมมิวนิสต์ ประเทศเพื่อนบ้านอย่างลาว กัมพูชา ไทย และพม่า จะล้มตามไปด้วยเหมือนโดมิโน” สหรัฐฯ จึงทุ่มเงินและส่งที่ปรึกษาทางทหารเข้าไปยังเวียดนามใต้เพื่อสกัดกั้นอิทธิพลสีแดง

3. วิกฤตการณ์อ่าวตังเกี๋ย และการแทรกแซงเต็มตัว

    ความขัดแย้งขยายตัวเมื่อเวียดนามเหนือส่ง “เวียดกง” (NLF) เข้าไปทำสงครามกองโจรในเวียดนามใต้ผ่าน เส้นทางโฮจิมินห์ (Ho Chi Minh Trail) ต่อมาในปี 1964 เหตุการณ์อ่าวตังเกี๋ย (Gulf of Tonkin Incident) ซึ่งมีการอ้างว่าเรือรบสหรัฐฯ ถูกโจมตี กลายเป็นข้ออ้างให้ประธานาธิบดี ลินดอน บี. จอห์นสัน ส่งทหารราบเข้าสู่เวียดนามอย่างเป็นทางการ จนมีจำนวนสูงสุดถึงกว่า 540,000 นายในปี 1968

ใครชนะ ใครแพ้: บทสรุปของสงครามยืดเยื้อ

      แม้สหรัฐฯ จะมีความเหนือกว่าทางเทคโนโลยีอาวุธและกำลังทางอากาศ (เช่น การทิ้งระเบิดขนานใหญ่ใน Operation Rolling Thunder) แต่กลับไม่สามารถเอาชนะชาวเวียดนามและไม่สามารถรับมือกับ “สงครามกองโจร” ที่เวียดกงถนัดได้

• จุดเปลี่ยนสำคัญ (Tet Offensive 1968): การบุกใหญ่ในวันตรุษเวียดนาม แม้ทางทหารคอมมิวนิสต์จะสูญเสียมาก แต่ในแง่จิตวิทยาคือความพ่ายแพ้ของสหรัฐฯ เพราะภาพข่าวที่แพร่ออกไปทำให้ชาวอเมริกันต่อต้านสงครามเวียดนามและเชื่อว่าสงครามนี้ไม่มีวันชนะ
• การถอนทัพ: สหรัฐฯ ลงนามใน ข้อตกลงสันติภาพปารีส ค.ศ. 1973 และถอนทหารออกไป
• การล่มสลายของไซง่อน (30 เมษายน 1975): กองทัพเวียดนามเหนือบุกล้อมและยึดไซง่อนได้สำเร็จ ภาพเฮลิคอปเตอร์ลำสุดท้ายที่รับคนออกจากสถานทูตสหรัฐฯ กลายเป็นสัญลักษณ์ของความพ่ายแพ้ สงครามสิ้นสุดลงด้วยการรวมชาติเป็น สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม ในปี 1976

ผลกระทบต่อโลก

1.ต่อสหรัฐฯ: Vietnam Syndrome

    สหรัฐฯ เผชิญกับ “วิกฤตศรัทธา” ต่อรัฐบาลอย่างรุนแรง นำไปสู่การเคลื่อนไหวของขบวนการฮิปปี้และความขัดแย้งระหว่างรุ่น เกิดสภาวะทางจิตใจที่เรียกว่า Vietnam Syndrome คือความขยาดที่จะส่งทหารไปแทรกแซงความขัดแย้งในต่างประเทศเป็นเวลานาน นอกจากนี้ยังเป็นการยุติการใช้ระบบเกณฑ์ทหารและเปลี่ยนเป็นระบบอาสาสมัครจนถึงปัจจุบัน

2. มรดกเลือดในอินโดจีน

• ความสูญเสีย: เวียดนามสูญเสียประชากรไปมหาศาล (ประมาณ 2-3 ล้านคน) ขณะที่พื้นที่ป่าและไร่นาถูกทำลายด้วย สารฝนเหลือง (Agent Orange) ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพและทารกที่เกิดมาจนถึงปัจจุบัน
• วิกฤตผู้ลี้ภัย: เกิดปรากฏการณ์ “Boat People” หรือผู้ลี้ภัยทางเรือกว่าล้านคนที่หนีออกจากเวียดนาม
• กัมพูชาและลาว: สงครามที่ลุกลามเข้าไปส่งผลให้ระบอบเดิมล่มสลาย และเปิดโอกาสให้กลุ่ม “เขมรแดง” (Khmer Rouge) ขึ้นสู่อำนาจในกัมพูชา นำไปสู่การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ครั้งใหญ่

บทบาทของประเทศไทยในสงครามเวียดนาม

    เวียดนามใต้ขอความช่วยเหลือทางทหารและเศรษฐกิจจากรัฐบาลไทย ซึ่งในช่วงแรกไทยให้การสนับสนุนเฉพาะการฝึกนักบินเครื่องบินไอพ่น โดยส่งหน่วยบินลำเลียงของกองทัพอากาศไทยไปยังสาธารณรัฐเวียดนามหรือที่เรียกว่า “หน่วยบินวิกตอรี่” เพื่อฝึกอบรมนักบินเวียดนามใต้ ต่อมารัฐบาลสหรัฐอเมริกาตัดสินใจส่งกำลังพลเข้าไปปฏิบัติการ ร่วมกับพันธมิตรอีก 7 ชาติ ได้แก่ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สเปน ฟิลิปปินส์ เกาหลีใต้ สาธารณรัฐประชาชนจีน และไทย สงครามเวียดนามจึงขยายตัวอย่างเป็นทางการตั้งแต่นั้นมา

​    ในปี ค.ศ. 1964 กองทัพเรือไทยส่งกำลังทางเรือไปลำเลียงเสบียงและเฝ้าระวังชายฝั่งภายใต้ชื่อ “หน่วยเรือซีฮอร์ส” ต่อมาในปี ค.ศ. 1967 กระทรวงกลาโหมส่งกรมทหารอาสาสมัครชุดแรกไปรบได้รับฉายาว่า “จงอางศึก” และในปี ค.ศ. 1968 คณะกรรมการพิจารณาความพร้อมรบส่ง “กองพลเสือดำ” ไปเวียดนามใต้เพิ่มอีก 3 ผลัด ผลัดละ 1 ปี โดยรวมแล้วมีทหารไทยเข้ารับราชการในเวียดนามใต้ทั้งสิ้น 38,173 นาย เสียชีวิต 351 นาย และบาดเจ็บ 1,358 นาย กำลังภาคพื้นดินชุดสุดท้ายของไทยถอนตัวเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1972

​    การมีส่วนร่วมของไทยในสงครามเวียดนามนี้ช่วยกระชับสัมพันธ์กับสหรัฐฯ ตลอดช่วงสงคราม สหรัฐฯ ให้ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจและทหารรวมมูลค่ากว่า 1,100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่หน่วยงาน USAID ให้เงินสนับสนุนเพิ่มอีก 590 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งช่วยเศรษฐกิจไทยและชดเชยค่าใช้จ่ายการรบทางอ้อม ผู้ประกอบการไทยต่างใช้โอกาสนี้สร้างโรงแรม ร้านอาหาร และบาร์เพื่อบริการทหารอเมริกันที่ประจำการในไทย ส่งผลให้เงินตราต่างประเทศไหลเข้าประเทศจำนวนมาก เมื่อสงครามสิ้นสุด ไทยยังได้รับมอบยุทธภัณฑ์และโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมดที่สหรัฐฯ ทิ้งไว้ ซึ่งช่วยยกระดับความทันสมัยของชาติอย่างมาก

    เป็นอย่างไรกันบ้าง? หวังว่าหลังอ่านบทความนี้แล้ว น้อง ๆ จะได้รับความรู้เกี่ยวกับ “สงครามเวียดนาม ” กันมากขึ้นนะ 

    สำหรับใครที่กำลังมองหาที่ติวตัวต่อตัว หรือมีข้อสงสัยเพิ่มเติมก็มาปรึกษาพี่ TUTOR VIP ได้นะ พี่ ๆ ยินดีให้คำปรึกษาเสมอ

   บทความต่อไป TUTOR VIP จะมาแนะนำอะไรอีกนั้น ฝากติดตามกันด้วยนะ

ด้วยความร่วมมือของ TUTOR-VIP X Clearnote Thailand