เหมา เจ๋อตง กับการปฏิวัติคอมมิวนิสต์จีน ที่เปลี่ยนจีนไปตลอดกาล

     สวัสดีน้องๆ ทุกคน บทความนี้ พี่ TUTOR VIP จะพาน้องๆ ไปศึกษาเกี่ยวกับ “เหมา เจ๋อตง” บุคคลที่สำคัญอย่างมากในประวัติศาสตร์จีนสมัยใหม่ ​ ถ้าพร้อมแล้วไปศึกษาพร้อมกันในบทความกันเลย!

เหมา เจ๋อตง คือใคร?

    เหมา เจ๋อตง (毛泽东) เกิดเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม ค.ศ. 1893 ณ หมู่บ้านเสาซาน มณฑลหูหนาน ในยุคที่สังคมจีนภายใต้ระบอบศักดินากำลังเสื่อมถอย เหมาเติบโตมาในครอบครัวชาวนาผู้มั่งคั่ง เขาได้รับการศึกษาตามจารีตขงจื๊อจากโรงเรียนในท้องถิ่น ก่อนจะเดินทางสู่กรุงปักกิ่งในปี 1918 เพื่อเข้าทำงานเป็นผู้ช่วยบรรณารักษ์ ณ มหาวิทยาลัยปักกิ่ง

    ช่วงเวลานี้เองที่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เหมาได้มีโอกาสอ่านหนังสืออย่างกว้างขวาง ตั้งแต่ตำราพิชัยสงครามคลาสสิกอย่าง “สามก๊ก” ไปจนถึงแนวคิดตะวันตกของดาร์วินและนิตเช่ ทว่าสิ่งที่หล่อหลอมตัวตนเขามากที่สุดคือแนวคิด มาร์กซิสต์ (Marxism) จากอาจารย์หลี่ต้าเจา จนนำไปสู่การร่วมก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีน (CCP) ในปี 1921 เหมาเชื่อมั่นในพลังของ “ชาวนา” มากกว่าชนชั้นกรรมาชีพในเมืองใหญ่ ซึ่งต่างจากแนวทางมาร์กซิสต์ดั้งเดิม จนกลายเป็นรากฐานของลัทธิเหมา (Maoism) ในเวลาต่อมา

การปฏิวัติคอมมิวนิสต์

      ก่อนปี 1949 จีนบอบช้ำอย่างหนักจากสงครามฝิ่นและการรุกรานของต่างชาติ เมื่อราชวงศ์ชิงล่มสลายในปี 1911 แผ่นดินจีนไม่ได้สงบสุขแต่กลับตกอยู่ในวังวนของสงครามกลางเมืองและการแย่งชิงอำนาจระหว่าง พรรคก๊กมินตั๋ง (KMT) ภายใต้การนำของเจียงไคเช็คที่มีฐานกำลังในเมืองใหญ่ และ พรรคคอมมิวนิสต์ (CCP) ที่เริ่มก่อร่างสร้างตัวจากอุดมการณ์ของชนชั้นกรรมาชีพ

   จุดพลิกผันที่พิสูจน์ภาวะผู้นำของเหมาคือ “การเดินทางไกล” (The Long March) ในปี 1934-1935 ซึ่งเป็นการถอยร่นทางยุทธศาสตร์ระยะทางกว่า 10,000 กิโลเมตรเพื่อหนีการล้อมปราบ แม้กองทัพแดงจะสูญเสียกำลังพลจากหลักแสนเหลือเพียงไม่กี่พันคน แต่ระหว่างทางเหมาได้ใช้โอกาสนี้เผยแพร่อุดมการณ์คอมมิวนิสต์แก่ชาวนาตามชนบท และสถาปนาอำนาจนำในพรรคได้สำเร็จที่การประชุมจวินอี้ (Zunyi Conference)

    เหมาตระหนักว่าชัยชนะไม่ได้อยู่ที่การยึดเมืองใหญ่ตามตำราโซเวียต แต่อยู่ที่การครองใจคนส่วนใหญ่ของประเทศ เขาจึงใช้ยุทธศาสตร์ “ป่าล้อมเมือง” (Rural Encirclement) และ “สงครามกองโจร” ที่เน้นความคล่องตัว: “ศัตรูรุก เราถอย; ศัตรูหยุด เรากวน; ศัตรูเหนื่อย เราตี; ศัตรูถอย เราไล่”

   หลังสงครามต่อต้านญี่ปุ่นสิ้นสุดลง กองทัพปลดปล่อยประชาชน (PLA) ของเหมาซึ่งมีวินัยสูงและได้ใจมวลชนจากการปฏิรูปที่ดิน ก็สามารถรุกคืบเข้ายึดใจกลางประเทศได้อย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งวันที่ 1 ตุลาคม 1949 เหมา เจ๋อตง ได้ประกาศสถาปนา สาธารณรัฐประชาชนจีน (PRC) อย่างเป็นทางการ ณ จัตุรัสเทียนอันเหมิน ปิดฉากสงครามกลางเมืองอันยาวนาน และส่งผลให้เจียงไคเช็คต้องลี้ภัยไปยังเกาะไต้หวันในที่สุด

นโยบายพลิกแผ่นดิน

     ภายใต้การนำของเหมา จีนก้าวเข้าสู่การเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ผ่านนโยบายหลักที่สร้างทั้งผลลัพธ์เชิงบวกและโศกนาฏกรรม เช่น

• การปฏิรูปที่ดิน (1950-1953): ยึดที่ดินจากเจ้าที่ดินมาแจกจ่ายให้ชาวนากว่า 300 ล้านคน สร้างฐานเสียงที่แข็งแกร่งให้พรรค
• การก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้า (Great Leap Forward, 1958-1962): ความพยายามเร่งผลิตเหล็กและเกษตรกรรมผ่านระบบ “คอมมูน” ทว่านโยบายที่ผิดพลาดประกอบกับภัยแล้ง กลับนำไปสู่ภาวะอดอยากครั้งใหญ่ที่คร่าชีวิตผู้คนไปกว่า 20-45 ล้านคน
• การปฏิวัติวัฒนธรรม (Cultural Revolution, 1966-1976): เพื่อกวาดล้างแนวคิดทุนนิยมและรักษาอำนาจทางการเมือง เหมาปลุกระดมกลุ่ม “เรดการ์ด” (Red Guards) ให้ทำลาย “สี่สิ่งเก่า” (ธรรมเนียม, วัฒนธรรม, นิสัย, ความคิด แบบเก่า) ก่อให้เกิดความวุ่นวายทางสังคมและการปราบปรามปัญญาชนอย่างรุนแรง

มรดกและผลกระทบ: จีนยุคใหม่จากรากเหมา

    เหมา เจ๋อตง ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 9 กันยายน 1976 ในวัย 82 ปี ทิ้งมรดกอันซับซ้อนไว้ให้โลกจดจำ:

• ด้านบวก: สามารถรวมชาติจีนให้เป็นปึกแผ่น ยุติยุคแห่งความอัปยศจากการรุกรานของต่างชาติ, ยกระดับสิทธิสตรี (กฎหมายการแต่งงานปี 1950) และวางรากฐานด้านสาธารณสุขในชนบทผ่าน “หมอเท้าเปล่า” (Barefoot Doctors)
• ด้านลบ: นโยบายที่สุดโต่งนำไปสู่ความสูญเสียชีวิตมหาศาลและการปิดกั้นเสรีภาพทางความคิด

    หลังยุคของเหมา เติ้งเสี่ยวผิง ได้เข้ามาปฏิรูปเศรษฐกิจให้ทันสมัย แต่รากฐานทางการเมืองที่เหมาสร้างไว้ยังคงเป็นเสาหลักของจีนจนถึงปัจจุบัน ในฐานะสัญลักษณ์ของความแข็งแกร่งและการพึ่งพาตนเอง

    เป็นอย่างไรกันบ้าง? หวังว่าหลังอ่านบทความนี้แล้ว น้องๆ จะได้รับความรู้ที่น่าสนใจเกี่ยวกับ “เหมา เจ๋อตง ” กันมากขึ้นนะ 

    สำหรับใครที่กำลังมองหาที่ติวตัวต่อตัว หรือมีข้อสงสัยเพิ่มเติมก็มาปรึกษาพี่ TUTOR VIP ได้นะ พี่ ๆ ยินดีให้คำปรึกษาเสมอ

   บทความต่อไป TUTOR VIP จะมาแนะนำอะไรอีกนั้น ฝากติดตามกันด้วยนะ

ด้วยความร่วมมือของ TUTOR-VIP X Clearnote Thailand